3. NESİL HAYAT: 3G dünyayı gerçekten değiştiriyor mu?

Aylardır televizyonlar, gazeteler, reklam panoları bir rakam ve bir harfle dolu: 3G. Peki ne kadar biliyoruz nedir 3G ve hayatımızı değiştirmeye ne kadar muktedir olacak?

Birkaç aydır 3G ile yatıp 3G ile kalkıyoruz. 30 Temmuz itibarıyla cep telefonları aracılığıyla görüntülü konuşmalara izin veren 3G teknolojisi ülkemizde de kullanılmaya başlandı. “Özgürlük”, “konfor”, “sevdiğini yanında taşımak”, “hızlı erişim”, “merak”, artık hangi telekom operatörü hangisini uygun görüyorsa o kavramla özdeşleştirdik 3G’yi. Bu işin aslı nedir peki? Adı, Üçüncü Nesil (Third Generation) kablosuz iletişimin İngilizce kısaltmasından geliyor. Aslında bundan 30 yıl kadar önce ‘1G’ ile tanışmıştık biz. Bu kablosuz iletişim uygulaması ile analog teknoloji kullanılıyor ve sadece ses iletilebiliyordu. Ama henüz iletişim çağında yaşamadığımız ve sonraki nesiller hakkında fikir sahibi olmadığımız için ona ‘1G’ demedik. Daha sonra, 1990 yılında, dijital kablosuz iletişime olanak tanıyan, bugün hâlâ pek çok yerde kullanılan ikinci nesil (2G) doğdu. Birinci nesle göre daha hızlı ve daha kaliteli hizmet sunan 2G, ayrıca SMS gibi basit veri hizmetleri de sunmaya başladı. 2,5G olarak adlandırılan geçiş döneminde ise, mobil şebekeler üzerinden internete erişim imkânı sağlandı ve veriye dayalı hizmet türlerinde artış kaydedildi.

3G ise, cep telefonu, cep bilgisayarı, dizüstü bilgisayar ya da tablet PC üzerinden internete sürekli bağlantı imkânı sağlıyor. 3G teknolojisi ayrıca daha yüksek güvenilirlik ve kalite, daha hızlı veri iletimi ve daha fazla bant genişliği sunuyor. Bu sayede cep telefonu, bilgisayar ve 3G uyumlu diğer mobil cihazlarla, video dâhil her türlü veriyi gönderip almak mümkün oluyor. Ayrıca bugün evlerimizde yaygın olarak kullandığımız internet erişim hızının saniyede 8 mb ve 3G aktifleştiğinden bu yana cep telefonundan internete en düşük bağlanma hızının saniyede 7,2 mb olduğunu düşünürsek, 3G’nin yarattığı farkı çok daha iyi anlarız. Diğer taraftan, neredeyse sadece cep telefonları ile ilgili bir teknoloji olarak görülen 3G, mobil olarak yüksek hızda erişim sağlayan bir teknoloji olduğundan askeri operasyonlar, ulaştırma, uzay haberleşme gibi birçok farklı alanda da kullanılıyor.

En fazla ilgi gören ve en fazla kullanılan özelliği olan görüntülü konuşmanın yanı sıra 3G, mesajlaşmada, internet erişiminde ve yüksek hızda çoklu ortam haberleşmesinde büyük destek sağlıyor. Gelişmiş hizmet kalitesi, mevcut şebekelerle birlikte çalışabilirlik, 2G’ye dolaşım sağlayabilme, gelişmiş güvenlik yöntemleri sayesinde mobil ticarete ortam sağlayabilme, cep telefonundan internete hızlı erişim, ve buna bağlı olarak cep telefonundan televizyon izleyebilme, daha önce altı saatte indirilen 700 MB'lık Divx bilgisinin sadece on üç dakikada indirilmesini sağlama ve medya haberciliği için çekilen video görüntülerinin en hızlı şekilde haber merkezine iletilmesi gibi, hayatı kolaylaştıran ve hızlandıran pek çok artıya sahip. Ayrıca 3G’nin iyice yaygınlaşması ile birlikte, e-devlet uygulamalarının önemli bir ivme kazanması, sağlık hizmetlerinin hızlanması, uzaktan eğitimin artması, mobil kütüphanelerin yaygınlaşması, internet üzerinden bilimsel laboratuarlara erişimin artması, yaşlı ve engellilerin uzaktan gözetim ve kontrolünde kolaylıklar sağlaması ve internet üzerinden dil eğitimi gibi uygulamaların daha fazla talep görmesi bekleniyor.

Problemleriyle 3G

3G, her ne kadar bant genişliğini verimli kullanmak amacıyla tasarlanmış olsa da radyo emisyonu için çok geliştirilmemiş algoritmalar kullanıyor. Bunun sonucu olarak, gidilen hız ve ortam koşullarına göre veri transfer hızı değişebiliyor. 0 ile 40 km/saat arasında 3G'nin teorik hızı saniyede 2 MB civarındayken, bu hız 40 ile 120 km/saat arasında saniyede 386 KB’e kadar düşüyor. Yaklaşık 360 km/saat hızın ötesine çıkılınca ise, verinin 3G ile aktarılmasında ciddi sorunlar yaşanmaya başlanıyor. 3G ayrıca, genelde telefonun en çok akım çeken güç yükselteçlerinin düşük verimle kullanılmasına neden olan bir yapısı var. Bu da özellikle ilk nesil telefonların pil ömürlerinin daha kısa olmasına neden oluyor.

Buna ek olarak, 3G ile birlikte kullanılan frekans bandı 2100/2400 Mhz civarlarına çekildi. Eğer 900 Mhz GSM standardına göre karşılaştırırsak, bu değişiklik, kapsama alanının dokuz kata kadar küçülmesi anlamına geliyor. Dolayısıyla şehirlerde binalar, açık alanlarda ise alanın büyüklüğü yüzünden 3G’nin kapsama alanı oldukça dar kalıyor. Bu son iki sorunun 4G teknolojisinde aşılması planlanıyor.

3G’nin sağlıkla ilgili etkileri de tartışılıyor! Çünkü 3G teknolojisi ile birlikte baz istasyonu sayısının dokuza katlanacağı belirtiliyor. Aynı teknolojiyi yıllardır kullanan İngiltere’de bu teknoloji ile birlikte baz istasyonlarının sayısı 50 bin ila 70 bin arasında artış göstermiş.

3G cebimizi nasıl etkiliyor?

Bu teknolojinin Türkiye’ye giriş süreci ise şöyle: İlk olarak Eylül 2007’de Telekomünikasyon Kurumu tarafından yapılan 3G lisans ihalesi, tek bir GSM operatörünün (Turkcell) katılması, diğer operatörlerin ise ‘numara taşınabilirliği’ olmadan ihaleye katılmayacaklarını belirtmeleri üzerine iptal edildi. İhale Kasım 2008'de tekrar yapıldı. A tipi lisansı 358 milyon Avro ile Turkcell, B tipi lisansı 250 milyon Avro ile Vodafone ve C tipi lisansı da 214 milyon Avro ile Avea aldı. Tüm kablosuz cihazlar gibi cep telefonları için de bir frekans kullanılıyor. Frekansın yüksek olması, haberleşme sırasında daha az veri kaybının yaşanması ve daha iyi iletişim anlamına geliyor. İşte lisansların tipi burada devreye giriyor. Buna göre A tipi lisans almaya hak kazanan Turkcell 40 Mhz üzerinden haberleşme imkânı sağlarken, B tipi lisans sahibi Vodafone 35 Mhz, C tipi lisans sahibi Avea ise 30 Mhz üzerinden aynı çalışmayı yürütecek.

Bu kadar büyük rakamların ödendiği ve pahalı altyapıların kurulduğu bir teknolojinin bedeli de merak konusu tabii. Turkcell, Vodafone ve Avea, bilgisayarlarından 3G kullanmak isteyenlere sunduğu internet tarifelerini, KDV ve Özel İletişim Vergisi (ÖİV) dahil açıkladı. Ancak söz konusu tutarlara yeni tesis ÖİV ile ruhsat ve kullanım bedelleri dahil edilmedi. Bu masraflar da eklenince 3G internet tarifeleri içinde en düşük tarife olan 19 TL, ilk ay için 52,1 TL’yi buluyor. En yüksek kotalı 3G paketinde ise bu fiyat, ilk ay için 102 TL’yi geçiyor. Söz konusu ekstra masraflar cepten 3G internet kullanacakları etkilemeyecek. Ancak bilgisayarından mobil 3G kullanıcıları devletin yeni vergi geliri kapısı olacak.

Şu anda Turkcell’in faturalı hat aboneleri için 1 GB’lık internet paketi 29 TL, Vodafone’un 1 GB’lık paketi 30 TL ve Avea’nın 2 GB’lık paketi de 35 TL. Ayrıca her üç operatör de uzun süreli abone olan tüketicilerine, 3G mobil modem hediye ediyor. Cepten mobil internete ya da dizüstü bilgisayardan internete 3G ile erişmek isteyenlerin, mutlaka kullanacağı limitlere uygun bir paket seçmesinde fayda var. Şu anda kontörlü hatlarda internet fiyatları, haftalık ve faturalı hatlara göre beş kat daha pahalı. Cep telefonu abonelerinin büyük kısmının kontörlü hat kullandığı göz önüne alındığında, bu konunun önemi daha da iyi anlaşılıyor.