İÇ DENETİM SÜRECİNE ULUSLARARASI SERTİFİKA

Uluslararası İç Denetim Organizasyonu IIA’in denetiminden geçen TAV Havalimanları Denetim Direktörlüğü, büyük bir titizlikle yürütülen süreci başarıyla tamamlayarak, beş yıl boyunca geçerli olan uluslararası kalite sertifikasını almaya hak kazandı. Böylece, TAV Havalimanları’nın risk yönetimi yaparak büyüyen bir şirket olduğu, uluslararası otoriterler tarafından da kabul gördü. TAV Havalimanları Denetim Direktörü Altuğ Koraltan, Denetim Direktörlüğü’nün kurulma amaçlarına değinerek, IIA standartlarına göre verilen uluslararası denetim sertifikasının alınma sürecini anlattı.

Önemli bir denetim sürecini başarıyla geride bıraktınız. Bu konuya değinmeden önce TAV Havalimanları’nda Denetim Direktörlüğü’nün nasıl ve hangi amaçlarla kurulduğu hakkında bilgi verebilir misiniz?
ALTUĞ KORALTAN: 2007 yılının Mart ayında, iç denetim birimini kurmak üzere TAV Havalimanları Holding Ailesi’ne katıldım. İç Denetimi sağlayacak böyle bir birimin kurulması, sürdürülebilir büyüme isteyen şirketimiz için son derece gerekliydi. Denetim birimlerinin sahip olması gereken en önemli özelliklerden bir tanesi bağımsızlıktır; çünkü denetçilerin, tespit ettiği hataları ve eksiklikleri özgürce yazabilmesi ve gelişmesi gereken alanları da tavsiyeler şeklinde iletebilmesi gerekir. Var olan Denetim Komitesinin çalışma prensiplerini belirten bir Denetim Komitesi Tüzüğü oluşturuldu. Ekibimiz zaman içinde planlı ve yavaş yavaş büyüdü. 2007 yılı; prosedürler, komite çalışmaları, bilgilendirme amaçlı şirket içi sunumlar, özetle hazırlıklarla geçti. 2008 yılında ise ilk Denetim Planımızı Komiteye sunduk ve onay aldık. 2 Ocak 2008 tarihi itibariyle de fiilen denetimlere başladık.

Tam olarak neleri denetliyorsunuz?
A.K.: TAV Havalimanları Holding ve tüm iştiraklerinin akla gelebilecek bütün operasyonel faaliyetlerini süreçler halinde denetliyoruz. Bu süreçleri biz “finansal”, “bilgi teknolojileri ve telekomünikasyon” ve “operasyonlar” olarak üç gruba ayırdık. Bu noktada “süreç” nedir, tanımlamak gerekiyor. En az iki adımdan meydana gelen işlemleri süreç olarak değerlendiriyoruz. Bir sürece, birden fazla departman dahil olabiliyor. Örneğin, otoparkın faaliyetleri, bütün bir süreç olarak ele alınıyor. Yani otopark operasyonları, bilgi işlemiyle, muhasebesi, yönetim şekli ve insan kaynakları ile bir bütün olarak değerlendiriliyor. Süreçleri genel kabul görmüş standartlar çerçevesinde kategorize ediyoruz, örneğin, “gelirler”, “satın alma”, “insan kaynakları”, “bordro” gibi standart süreçlerden söz diyoruz.
Sonuç olarak, Denetim Direktörlüğü’nün temel amacı, şirketin kendi risklerini nasıl yönettiğini denetlemek. Diğer bir deyişle, bizler süreçler üzerindeki riskleri tespit edip, bu riskleri engelleyecek önerilerde bulunuyoruz.

İç denetimden sorumlu direktörlük olarak, siz de bir denetim sürecinden geçtiniz. Buna nasıl karar verdiniz?
A.K.: Kendi birimimizi uluslararası denetim standartlarında iş yapan bir denetim birimi olarak tanımlayarak adım adım ilerledik. Yıllık planımızı tüm TAV Havalimanları Holding birimlerini ve şirketlerini kapsayacak şekilde gerçekleştirdik. Risk analizleri yaparak, hangi birim daha riskli, hangi birimi daha önce denetlememiz gerekir, ortaya çıkardık ve öncelikleri belirledik. Raporlarımızı yazmadan önce kuruluşumuz içinde bir merak ve çekince vardı. Ancak sonra görüldü ki, Denetim Birimi de şirketin içinde bağımsız bir göz olarak, kişilerin eksikliklerine yönelik değil, sistemin iyileşmesine yönelik çalışıyor. 2007 - 2010 arasını kapsayacak şekilde üç senelik bir denetim stratejisi hazırlamıştık. Ancak, iki sene iki ay gibi bir sürede stratejide yazan bütün hedeflerimizi yerine getirdik. Geriye bir tanesi kalmıştı, o da bütün çalışmaların uluslararası standartlara uygun olarak yapıldığına dair bir akreditasyon elde etmekti. Böyle bir onay belgesi almak, denetim biriminin de bağımsız bir göz tarafından denetlenmesi anlamına geliyordu. 2009 Haziran ayında bu konuda çalışmalara başladık. Bağımsız bir kuruluş olan Price Waterhouse Coopers, Denetim Direktörlüğü’nü denetledi. 2009 Aralık ayında son Denetim Komitesi öncesinde de denetimlerini tamamlayarak, uluslararası standartlara uygunluğumuzu ve kalitemizi onaylayan söz konusu belgeyi verdiler.

Uluslararası standartlar nasıl belirleniyor?
A.K.: Uluslararası İç Denetim Organizasyonu (IIA- Institute Of Internal Auditors) tarafından belirlenmiş, “İç Denetim Profesyonel Uygulaması Uluslararası Standartları” bulunuyor. Yapılan inceleme, Denetim Birimi’nin sorumluluk ve yetkilerinden tutun, denetimlerin planlanmasına, incelemelerin yapılış şekline ve dokümante edilmesine, bulguların raporlanıp bunlara ilişkin tavsiyelerin yerine getirilip getirilmediğinin takibine kadar birçok konuda oluşturulmuş standartlara uyumu kapsıyor. Kuruluşların söz konusu standartlara uygunluğu ise, sadece IIA’nin akredite ettiği bazı kuruluşlar tarafından yapılan denetimlerle saptanıyor ve uygun görülürse beş yıl boyunca geçerli bir rapor veriliyor. Biz IIA’in belirlediği bu bağımsız kuruluşlar içinde en çok tanınanlardan biri olan PriceWaterhouseCoopers tarafından denetlendik.

Bu sertifikayı almanın TAV Havalimanları’na katkısı nedir?
A.K.: TAV Havalimanları kısa zamanda büyük işler başarmış, sürekli olarak büyüyen, genç bir şirket. İç Denetime sahip olması ve bu denetimin Uluslararası Standartlara uygun şekilde yapıldığına dair bir rapor alması, TAV’ın tescillenmiş güvenirliliğini yerel ve uluslararası platformlarda da pekiştiriyor. Günümüzde hem kanun koyucular, hem de yatırımcılar, öncelikle şirketlerin etkin bir risk yönetim sistemine sahip olup olmadığını sorguluyorlar. Biz artık bütün raporlarımızda, “Bu denetim, IIA standartlarında yapılmıştır” ibaresini kullanabiliyoruz, bu da raporu okuyan kişi ve kurumlara ayrı bir güven veriyor.

Türkiye’de bu sertifikaya sahip çok kuruluş bulunuyor mu?
A.K.: Hayır, aslında oldukça az sayıda kuruluş var. Türk şirketleri arasında uluslararası denetim standartlarına uyumluluğunu raporla tescil ettirmiş üç-dört kuruluştan biriyiz. Ancak bizi bundan daha çok gururlandıran konu, bu akreditasyona hak kazanmış, dünyada bilinen en genç Denetim Birimi olmamızdır. Yapılmış benchmark’a (sektördeki en iyi uygulamalarla kıyaslanması) göre, genelde bu standartlara uyumunu raporla belgeletmiş olan denetim birimlerinin ortalama altı yıllık bir geçmişe sahip olduğunu öğrendik. Biz üç sene dolmadan bu belgeye sahip olarak, bu alandaki gücümüzü de göstermiş olduk.