Hazırlayan: ALTUĞ KORALTAN
Risk hakkında birkaç söz: “Allah Korusun!”
Avrupa'da oldukça yüksekte kurulu bir manastırla ilgili anlatılan bir hikâyedir bu. Bu manastıra ulaşmanın tek yolu, bir kaç rahibin halat ile yukarı çektiği büyük bir sepetin içine girmektir. Haliyle oldukça ürkütücü bir durumdur. Bir gün turistin biri yolun yarısına geldiğinde sepeti taşıyan halatın oldukça eskimiş ve yıpranmış olduğunu farkeder. Titreyen bir sesle kendisine sepet içinde eşlik eden rahibe halatın ne sıklıkta değiştirildiğini sorar. Rahip bir an için duraklar ve "Ne zaman koparsa o zaman" diye cevap verir.
Fıkra bu, komik geliyor insana. Ama ya gerçekten böyle bir durum başımıza gelse? Böyle bir riski kendimiz ve sevdiklerimiz için göze alabilir miyiz? Ya da bu riski bizim adımıza başkalarının düşünmesini bekler miyiz? Elbette hepimiz zaman zaman maruz kaldığımız riskleri hesaplamaya çalışıyor ve önlem alıyoruz, hesaplayamadığımız ya da kontrol edemediğimiz riskler ile de yaşamayı kabul ediyoruz. Risklerimizi otomatik olarak kategorize ediyoruz. Çok önem ve değer verdiğimiz konularda daha hassas davranıyor ve daha fazla önlem almaya çalışıyoruz.
Kimi zaman riski tanımlayamadığımız, farkına varmadığımız da olmuyor değil. O tür durumlarda şanslıysak zarar görmüyoruz, değilsek uğradığımız zarar sonrasında hayat için bir tecrübe daha kazanıyoruz, yeni bir şey daha öğreniyoruz. Zamanında doktora gitmeyi, evimizi sigorta ettirmeyi, harcamaları kısmayı, yatırım yaparken enine boyuna düşünmeyi , ağzımızdan çıkan kelimeleri tartmayı öğreniyoruz.
Ancak idam sehpasına çıkmış Temel'in son söz olarak " Bu da bana ders olsun" demesi gibi bazı büyük hatalar ise telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabiliyor. "Kurumların risk karşısındaki durumları da bireylerden hiç farklı olmuyor. Son günlerin en popüler kişiliklerinden Bernard Madoff'un davası sonuçlandıktan sonra sarf ettiği sözlerin Temel'in sözünden pek bir farkı yok. Madoff 1 150 yıl hapis cezası aldıktan sonra şunları söyledi "Hayatımın geri kalanını bu utancı hissederek geçireceğim".
Uzmanlar riski basit anlamda hedefe ulaşmayı engelleyen herşey olarak tanımlıyor. Bir şirket ile ilgili herkes için risk farklı algılanabilir. Şirketin sahibi , ortakları ve yatırımcıları için risk farklı , çalışanlar için ise daha farklı görülebilir.
1 Bernard Madoff kimdir?
29 Nisan 1938 doğumlu Amerikalı finansçı. NASDAQ Başkanlığı yaptı. Saygın bir finansçı olarak tanındı. Hayır işlerine önem verirdi. Madoff aile vakfı ile hastane ve tiyatrolara 19 milyon Amerikan Doları yardım yaptı. Yatırımcılara gerçekleşmesi mümkün olmayan yüksek getiriler vaad ederek paralarını topladı. Topladığı paraları batırdı. 29 Haziran 2009 da rekor bir ceza sayılan 150 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
KONTROL ÖZ DEĞERLEMESİ NEDİR?
Günümüzde modern, risk bilinci olan ve uzun yıllar kalıcı olmak isteyen kurumlar iç kontrol sistemlerini oluşturmak ve geliştirmek üzere yapılanmaktadır. Bunun en verimli yöntemlerinden bir tanesi olarak Kontrol ve Risk Öz Değerlemesi (Control Risk Self Assessment) metodolojisi yaygınlaşmakta, bu yolla bir kurumu oluşturan tüm alt birimlerde çalışanların kendi yaptıkları işler ile ilgili gördükleri riskleri tanımlamaları, kategorize etmeleri ve bunların nasıl bertaraf ya da minimize edileceğine ilişkin yöntemleri tespit ederek uygulamaya koymaları sağlanmaktadır. Yani işin gerçek patronunun o işi fiilen yapan bireyler olduğu gerçeğinden hareketle, bireylerin yapılan işin tamamında sorumluluk alması hedeflenmektedir.
Kontrol Risk Öz Değerlemesi nasıl işler?
» Risk ve kontrol konularında uzman kişilerin nezaretinde süreçler incelenir » İkili görüşmeler ile tüm beşeri ve sistematik riskler hakkında konuşulup fikirler alınır » Kategorize edilen riskler birimde çalışanlar ile birlikte tartışılır, oylanır » Oylama ya da anket sonucunda üzerinde mutabakata varılmış risklerin nasıl kontrol edilmesi gerektiğine dair kontrol prosedürleri belirlenir » Sürece ilişkin düzeltici ve önleyici faaliyetler belirlenir, süreç sahibi tarafından uygulanır ve sonuçları takip edilir
Bütün bu süreç sonucunda yapılan işlerin doğasında bulunan risklerin daha etkin ve verimli bir şekilde yönetilmesinde önemli bir gelişme sağlanmış olur. Bu sayede kurum ulaşmak istediği hedeflere daha güvenli ve emin adımlarla yürüyebilme şansını yakalar.
"Meyve yemek isteyen ağaca çıkmalıdır. Ancak Dimyat'a pirince giderken eldeki bulgurdan olmamak kaydıyla".
İçindekiler
ETIKETLER: