Bir Şirket Bir Departman - Kürşat Koçak

Havaş Genel Müdürü Kürşad Koçak

Havaş olarak bu sene 85’inci kuruluş yılımızı büyük bir mutluluk ve gururla kutluyoruz. Havacılık sektörünün en zorlu alanlarından birinde, faaliyetlerimizi ve kimliğimizi bu kadar uzun süre koruyabilmek değişim ve dönüşüm enerjisini yakalayabilmemizden geçiyor. Güvenlik ve hız işimizin en önemli unsurları. Bunları bir arada sağlayarak sektörün gelişen teknolojilerine, yeni trend ve sistemlere, bir de üstüne farklı coğrafi koşulların getirdiği zorluklara adapte olabilmek iyi bir iş modeli, sinerji ve ekip ruhu ile gerçekleşebiliyor. Havaş, hem kurum kültürü hem de değerli insan kaynağıyla bu özelliklere sahip bir şirket. Bu paralelde portföyümüze katılan yeni havayolları ve işbirlikleriyle birlikte, hizmet ağımızı genişletmeye yönelik açılımlarla verimli iş çıktıları üretmeye devam ediyoruz.

Bu yıl Pegasus ile imzaladığımız anlaşmayla, Türkiye’de 23 havalimanına gerçekleştirdikleri uçuşlardaki yer hizmetleri operasyonlarını 2022’ye kadar üstlendik. Oman Air’ı da hizmet ağımıza ekleyerek İstanbul operasyonları için Mayıs 2021’e kadar el sıkıştık. Portföyümüzdeki önemli bir diğer partnerimiz Ukrayna Havayolları ile Riga Havalimanı’ndaki işbirliğimizi üç yıl daha yeniledik. Rusya’nın en büyük havayollarından olan Rossiya ile mevcut anlaşmamızı, İstanbul, Antalya, Dalaman ve Bodrum havalimanlarındaki yer hizmetleri operasyonları için beş yıl daha uzattık. Germania Havayolları’nı portföyümüze kattık. Azerbaycan markası Buta Havayolları ve Rusya merkezli Pegas grubun Alanya Gazipaşa Havalimanı seferlerindeki operasyonlarını üstlendik. Bunların yanında Türkiye, Riga ve Suudi Arabistan’da; Primera Air, LOT, Azur Air, Jet2, AirMoldova gibi birçok havayolu şirketiyle sezonluk anlaşmalarımız gerçekleşti. 2018’in ilk yarısında ayrıca, Riga’da uzun süredir yer hizmeti operasyonunu yönettiğimiz Letonya’nın bayrak taşıyıcı havayolu airBaltic’in, İngiliz araştırma şirketi OAG tarafından 'Dünyanın En Dakik Havayolu' seçilmesiyle bu başarıdaki katkımızın haklı gururunu yaşadık. Türk Havayolları ile eşit pay sahibi olduğumuz iştirakimiz TGS için anlaşmamızı 5+5+5 yıl (15 yıl) süreyle yeniledik. Otobüs hatlarımızda 37 güzergaha ulaşarak, yolcu sayımızı 5 milyonun üzerine çıkardık. Devam eden süreçte İstanbul’da yapımı süren yeni havalimanında başlayacak operasyonlarımız için kapsamlı hazırlıklarımız devam ediyor. Yeni havalimanındaki antrepo kapasitemiz mevcut kapasitenin iki katı kadar artacak. Riga ve Suudi Arabistan’daki iştiraklerimizde de hizmet çeşitliliğimizi artırarak yeni işbirlikleri ile hızla ilerlemeye devam ediyoruz.

Bir Şirket Bir Departman - 2

"Harekat Departmanı"

Ekrem Yüksek, Havaş İstanbul İstasyonu Harekat Müdürü

1. Harekat departmanının iş süreçlerini anlatır mısınız?

Harekat departmanının iş süreçleri genel olarak Load Control (Yük kontrolü) ve Communication (İletişim) olarak adlandırılmaktadır. Bir uçuş operasyonunun içerisindeki süreçler, o görev için atanan bir harekat memuru vasıtasıyla yürütülmektedir. Genel hatlarıyla harekat departmanının temel görevleri; Yük kontrolü ve denge hesaplaması, Uçak operasyonunun koordine edilmesi, Dispatch faaliyetleri, Genel havacılık uçuşları, Merkez faaliyetleridir.

2. Harekat memurunun görevleri nelerdir ?

Bir harekat memuru vardiyası başında görevli olarak atandığı uçuşla ilgili olarak; uçuşun DCS sistemini açar, havayolunun manüel LS, TS, LIR, DOW/DOI table gibi evraklarını yedekli bulundurmak amacıyla çıktılarını yanına alır. Uçaktaki dead load yükünü (bagaj, kargo, yolcu vb.) toplar ve EZFW (tahmini kuru ağırlığı) hesaplamasını yapar. Bu bilgiler doğrultusunda yükleme formunu hazırlar. Gümrük işlemlerinin yapılması amacıyla gümrük beyan formu gibi evrakları hazır eder. Edinmiş olduğu bilgiler doğrultusunda YHM (Yolcu Hizmetleri), Kargo, Ramp ve Havayolu yetkilileri ile uçuş öncesi brifing yapar. Uçağının frekansa girmesi ile beraber atanan park pozisyonuna geçer. Hazırlamış olduğu yükleme formunu ekip sorumlusuna teslim eder ve yükleme şekline yönelik brifing yapar. Park pozisyonunda FOD (Foreign object damage) kontrolü ve operasyonla ilgili ekipman ve personel gibi hazırlıkları kontrol eder. Operasyon esnasında uçuş ekibi ile iletişime geçerek hazırlamış olduğu uçuş planı, hava durumu, EZFW (ağırlık bilgisi) vb. bilgileri uçuş ekibine teslim eder. Uçuş ekibinden yakıt ve Load-sheet için kullanılacak değerleri alır. Gerekli yakıt, ikram, teknik gibi üçüncü hizmet gruplarıyla koordinasyonu sağlar. Boarding işlemini ayarlar ve gerekirse başlatır. Yükleme ve boşaltma süreçlerini kontrol eder. Temel evrakı olan Loadsheet’i gerçekleşen yükleme planı doğrultusunda hazırlayıp kaptana teslim eder. Uçak kapı kapatmadan önce uçuş ekibi-havayolu yetkilisi arasındaki evrak tanzim işlemlerini yürütür. Kapı kapamadan sonra push-back işleminde headset görevine geçer. Uçuş sonrası operasyonel mesajları (MVT,LDM,CPM,UCM) gönderir. Trip file ve Servis Formu hazırlar.

3. Kimlerle İletişim halindedir?

Harekat memuru süreç boyunca; Yolcu Hizmetleri, Kargo, Ramp departmanlarımız ve Yakıt-İkram, Teknik vb üçüncü gruplar ile havayolu yetkilisi ve oluşan duruma göre DHMİ, TAV veya Gümrük otoriteleri ile iletişim halindedir.

4. Harekatçı olabilmek için ne gibi niteliklere sahip olmak şartı var?

İngilizce’yi iyi düzeyde bilmek temel şart. Ayrıca yine iyi seviyede iletişim ve koordinasyon becerisi, hızlı ve doğru karar almak, panik ve kriz durumlarını yönetebilmek, stres altında soğukkanlı çalışabilmek, müşteri odaklı davranmak, yüksek sorumluluk bilinci gibi nitelikleri taşımak gerekiyor.

Bir Şirket Bir Departman - 3
Bir Şirket Bir Departman - 4

5. Harekat bölümünün iş akışında en önemli unsurlar neler?

Harekat departmanı, organizasyonun yapısı gereği birçok önemli işlem adımını yürütmektedir. Ancak bunların tümünü birbirine bağlayan ve gerçekleşmediğinde tüm sistemi zarara uğratan ön önemli unsurlar; planlama, iş takibi, zamanlama, iletişim ve koordinasyon (tüm paydaşlar), kontrol adımlarıdır.

6. İşinizi yaparken bulundurmanız gereken ekipmanlar nelerdir?

Apronda görev yapıldığı için, iş sağlığı ve güvenliği açısından kulak koruyucu, çelik burunlu ayakkabı, fosforlu yelek gibi kişisel koruyucu ekipmanları kullanmaktayız. Operasyonel ekipmanlarımız ise evrak dosyası, telsiz, headset, havayoluna göre yükleme ve LS temini için tablet pc ekipmanları da çantamızda yanımızda bulunuyor.

7. Bir harekatçının genel olarak karşılaştığı ve uçuş güvenliğini tehlikeye atabilecek durumlar nelerdir?

Harekatçının yaptığı işlemler içerisinde risk düzeyi en yüksek olan işlemler; Load-Sheet hesaplaması, Bagaj Sayısı Mutabakatı ve Push-Back işlemidir. Load-Sheet içerisinde bulunan tüm değerler uçuş güvenliği açısından son derece kritik öneme sahiptir. Örneğin uçağın azami kalkış ağırlığının yapılan hata sonucu aşılması ve LS’te aşılmamış şekilde gözükmesi sonucu uçuş güvenliği ciddi derecede risk altına girebilir. Ayrıca yükleme planlamasında uçağın denge limitinin yanlış hesaplanması özellikle kalkış ve iniş sırasında tehlike yaratabilir.

Yolcu – bagaj eşleştirmesinin doğru yapılması yine uçuş güvenliğinin en önemli unsurlarındandır. Örneğin uçuşu iptal olan bir yolcunun bagajının uçaktan indirilmemesi, ya da yanlış bir bagaj indirilmesi ciddi bir güvenlik ihlalidir.

Push-Back işlemi ise uçağın yerdeki hareketinin yer-yön yönlendirmesi yapılarak temin edileceği düşünüldüğünde burada yapılacak yanlış bir işlem ya da iletişim aksaklığı sebebiyle harekat memuru kaptana ya da push-back operatörüne farklı bir bilgi aktarımı yaparsa kazalara sebebiyet verebilir.

8. Bugüne kadar karşılaştığınız ilginç bir durum oldu mu? Nasıl çözümlediniz?

2012 yılı içinde 00:01/ 08:00 gece vardiyasında SAW meydanının sis hadisesinden dolayı kapanması sonucu planlama harici 10’un üzerinde Pegasus uçağı meydanımıza divert etmiştir. Bu sayıda uçağın operasyon hizmetini ve uçuş dökümantasyon işlemini uçağa temin etmek için yeterli insan gücü bulunmadığı için görevli kaptanlar ofise davet edilerek gerekli uçuş evrakları kendilerine temin ve tedarik edilerek işlem yürütülmüş, bu şekilde uçuş evraklarının zamanında uçuş ekibine temini sağlanmıştır.

9. Yer hizmetlerinde harekat bölümü geçmişten günümüze nasıl değişti?

Burada temel değişken teknoloji ile beraber havayollarının ve yer hizmeti kuruluşlarının DCS (departure control system) vb. sistemleri kullanmaya başlamasıdır. Bu durum; manuel Load-sheet, Trim-sheet ve Yükleme Planı gibi evrakların tümüyle bilgisayar ortamından yapılabilmesine olanak sağlamıştır. Harekat Departmanın iş yapma şeklini önemli derecede etkileyen bu durumla beraber operasyondaki anlık değişkenler bilgisayar sistemi vasıtasıyla daha hızlı yürütülebilir hale gelerek, süreçteki işlemler hızlanmıştır.

Bir diğer temel değişiklik ise havayollarının gerek pratiklik gerekse maliyet düşürmek amacıyla Load-Sheetler’in kendi kurdukları ya da taşeron olarak bu hizmeti veren firmalara (CLC- Centralized Load Control) yaptırması olmuştur. Bu sebeple Harekat memuru LS, TS, LIR hazırlama gibi işlemleri kısmen TRC (Turn Around Coordinator) Agnet K, Red-cap olarak adlandırılan birimlere devretmiştir. Bu uçuşlarda Harekat Memuru sadece koordinasyon ve iletişim görevini üstlenmekledir.

Akıllı telefon, tablet PC gibi iletişim araçlarının çıkışı ile beraber daha hızlı bilgi akışı sağlanmaktadır. Anlık değişiklikler daha güvenilir ve hızlı bir biçimde harekatçı vasıtasıyla operasyona yansıtılmaktadır.